Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde, Devletlerde mi, Vatandaşta mı?
İletişim Başkanı Duran, TRT World Forum'da algoritmaların bilgi, hafıza ve dijital egemenlik üzerindeki etkisini tartıştı.
- Editör MasasıAydın
- 2 dakikada okunur
- 0

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT tarafından bu yıl onuncusu düzenlenen TRT World Forum’da “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Etkinlik, İstanbul Kongre Merkezi’nde “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla gerçekleştirildi.
Eşik bekçisinin yerini algoritmalar aldı
Duran, geleneksel gazetecilikte editörlerin haberlerin doğruluğunu ve yayımlanabilirliğini denetleyen eşik bekçileri olduğunu hatırlattı. Gazetelerin de sahiplik ve siyasi aidiyet gibi etkilere açık olduğunu kabul eden Duran, buna karşın her kararın arkasında hesabı sorulabilen bir insanın bulunduğunu vurguladı. Bugün bu rolün giderek algoritmalara geçtiğini belirtti.
Duran, bir haberin doğru ve önemli olabileceğini, ancak algoritmalar nedeniyle okurlara ulaşamayabileceğini; yanıltıcı ya da kışkırtıcı içeriklerin ise kısa sürede geniş kitlelere yayılabildiğini söyledi. Hangi içeriklerin görüneceğine kimin karar verdiği ve bu kararların kimin çıkarına hizmet ettiği sorusunu gündeme getirdi.
Gazetecilik ekonomisi ve kültürel hafıza
Duran, araştırmacı haberciliğin yüksek maliyetine dikkat çekerek, yapay zekânın haberleri kaynak göstermeden özetleyebildiğini ve bunun haber kuruluşlarının mali sürdürülebilirliğini zayıflattığını ifade etti. Gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını dijital platformlar üzerinden öğrendiğini belirterek, geleceğe dair ortak hafızanın kimin elinde şekilleneceği sorusunun önemine işaret etti.
Dijital egemenlik ve üç temel ilke
Duran, bazı düşünürlerin bu bağımlılığı “tekno-feodalizm” kavramıyla tanımladığını aktararak, birkaç şirketin milyarlarca insanın bilgiye erişimini ve görüşlerini ifade etmesini kontrol ettiğini söyledi. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda bir dijital egemenlik meselesi olduğunu belirtti.
Duran’a göre yol gösterici üç ilke şunlardır: hesap verebilirlik ve algoritmaların şeffaflığı; algoritmik dağıtımda adalet; ve dijital alanda çoğulculuk. Dünyanın beşten büyük olduğu gibi dijital dünyanın da birkaç şirketten büyük olduğunu ifade etti.
TRT ve Anadolu Ajansı’nın Gazze’deki çalışmaları
Duran, TRT ve Anadolu Ajansı’nın farklı dillerde yayın yaparak hakikati ulaştırma çabasına değindi. Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise Gazze’de haber takibi sırasında ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kaldırıldığı ya da erişiminin kısıtlandığı yönündeki eleştirilere de yer verdi.
Sonuç yerine
Duran, algoritmik çağda kontrolün muhakeme edebilen, hakikati savunabilen ve sorumluluk alabilen insanların elinde kalması gerektiğini; algoritmaların insani ve etik bir yönelimle geliştirilmesi çağrısında bulundu.




